راهکارهای اساسی برای مقابله با بحران بی‌آبی و خشکسالی منطقه بام و صفی‌آباد

این روزها در فضای رسانه‌ای، اخبار نگران کننده‌ای از بحران خشکسالی و کم آبی در خراسان شمالی منتشر می‌شود. آمار‌های ارائه شده از سوی کارشناسان وزارت نیرو از کاهش 40 درصدی بارندگی در خراسان شمالی و همچنین کاهش بی سابقه ذخایر آب استان خبر می‌دهد.

باید این واقعیت را بپذیریم که بحران خشکسالی و کم آبی بخش بزرگی از ایران و از جمله خراسان شمالی را فرا گرفته است. موضوع تلخی که به گفته برخی کارشناسان ، تا سال های بعد ادامه خواهد داشت. انتشار اخبار و مستندات آماری درباره روند رو به گسترش خشکسالی و کم آبی در خراسان شمالی نشان می‌دهد که سال‌های سختی در انتظار مردم منطقه بام و صفی‌آباد به ویژه کشاورزان است.

با توجه به خشکسالی و کمبود منابع آب‌های زیرزمینی، ادامه کشاورزی در منطقه بام و صفی‌آباد به شکل کنونی امکان‌پذیر نیست.بر این اساس، پیش‌بینی تغییراتی اساسی در نوع کشت و زرع کشاورزان منطقه ضرورتی محوری است.بایستی مسؤولان جهاد کشاورزی استان و شهرستان، زمینه کاشت اقلام کشاورزی کم آب خور را در منطقه ترویج کنند و از سوی دیگر شیوه آبیاری غرقابی را به سرعت تغییر دهند.

در عین حال محدود کردن روند توسعه منطقه بام و صفی‌آباد به بخش کشاورزی ، منطقی و عقلانی به نظر نمی‌رسد و ضرورت دارد در زمینه: ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی ، فعال کردن ناحیه صنعتی بام ، تسریع در راه‌اندازی ناحیه صنعتی صفی‌آباد و همچنین توسعه گردشگری در منطقه، گام‌های جدی‌تری برداشته شود.

باید در نظر داشت که محدود ماندن اقتصاد منطقه بام و صفی‌آباد به کشاورزی و دامداری به دلیل عدم وجود آب کافی و تشدید بحران خشکسالی مداوم،باعث تشدید بیشتر فقر از نوع اقتصادی در منطقه خواهد شد. بر این اساس پیش گرفتن تدابیر و تمهیدات جدی و همچنین پیش‌بینی کمیته یا کارگروهی برای کنترل و مهار کردن پیامدهای منفی خشکسالی و بحران کم آبی در بام و صفی‌آباد ضرورت دارد. برخی راهکارهای پیشنهادی برای کاستن از پیامدهای منفی خشکسالی بر منطقه به شرح زیر است:

 

1 ـ توجه ویژه به توسعه صنعتی منطقه

با توجه به وجود برخی زیر ساخت‌ها همچون آب و ‌برق ،‌ ایجاد دبیرخانه‌ای برای جلب سرمایه‌گذاران به بام و صفی‌‌آباد و همچنین ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی در منطقه، اهمیتی دو چندان یافته است.نقش فرماندار شهرستان اسفراین ‌،بخشدار و همچنین شوراهای اسلامی منطقه برای فعال‌کردن قراردادها و طرح‌های متوقف و  همچنین دعوت از سرمایه‌‌گذاران بسیار محوری و کلیدی است.

 

2 ـ تغییر نوع کشت و زرع کشاورزان و شیوه‌های آبیاری

تغییر نوع کشت و زرع کشاورزان منطقه و رو آوردن به کاشت اقلام کشاورزی کم آب از رویکردهای محوری برای مهارکردن بخشی از پیامدهای منفی بحران خشکسالی و کم آبی است.در حال حاضر  اقدامات موثری برای تغییر الگوی کشت در صفی آباد انجام شده و حدود هزار هکتار پسته‌کاری در این منطقه صورت گرفته است.  با وجود کمبود آب منطقه ، روی آوردن به کشت محصولات گلخانه‌ای و توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار قطره‌ای یکی از پیشنهادها است . در این زمینه باید از مشاوره و تجربیات کارشناسان  مرکز تحقیقات کشاورزی ، و سازمان جهاد کشاورزی شهرستان و استان برای تعدیل پیامدهای منفی پدیده خشکسالی استفاده کرد.

3 ـ بهینه‌سازی سیستم و مکانیزیم‌های انتقال آب

در حال حاضر بخش قابل توجهی از آب کشاورزی منطقه بام و صفی آباد به علت بافت شنی خاک برخی روستاهای منطقه هدر می‌رود.در چنین وضعیتی که روز به روز ابعاد بحران خشکسالی در منطقه بام و صفی‌آباد بیشتر آشکار می‌شود و وضعیت اسفبار سفره‌های آب زیرزمینی روزبه‌روز بدتر می‌گردد؛ بهینه‌سازی سیستم و مکانیزیم‌های انتقال آب کشاورزی و همچنین استفاده از سامانه‌های لوله‌گذاری برای جلوگیری از هدررفت آب کشاورزی منطقه، اهمیت دو چندان یافته است. هر چند برخی از مسئولان استان ، شهرستان و بخش هنوز به ابعاد و پیامدهای شوم پدیده خشکسالی پی‌ نبرده‌اند! اما باید در نظر داشت که اگر از منظر مدیریت بحران به مهار پیامدهای فاجعه بار خشکسالی نپردازیم؛ دورنمای منابع آبی و کشاورزی منطقه تیره‌تر خواهد شد.

کلام نهایی

منطقه بام و صفی آباد مدتی است با پدیده یا فاجعه خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند و خشکسالی و بحران بی‌‌آبی از مهمترین موضوعات و چالش‌های این منطقه است. در چنین وضعیتی ، اجرای طرح های آبخیزداری، تغذیه مصنوعی، بازسازی شبکه های آب شرب، جلوگیری از هدرفت آب کشاورزی و اجرای طرح‌های نوین آبیاری از جمله راهکارهای اساسی برای مقابله با بحران بی‌آبی و خشکسالی منطقه بام و صفی‌آباد است.برای تغذیه سفرهای آبهای زیرزمینی و جلوگیری از فرسایش خاک نیاز است تا هرچه سریع تر طرح های آبخیزداری و سامانه‌های لوله‌گذاری مسیر آب کشاورزی در روستاهایی همچون آقچ که بخش قابل توجهی از آب شرب  منطقه را تامین می‌کنند؛اجرا و به بهره برداری برسد./ هراتی/

/ 1 نظر / 10 بازدید
hashem

خیلی ممنون از این که به موذل کم آبی منطقه بام و صفی آباد توجه به سزای دارید و لازم همین جا کمال تشکر و قدر دانی رو داشته باشم