تمدن‌های باستانی منطقه بام

 

نانوی تپه

 این تپه یک تپه مصنوعی با مقطع تقریباً دایره ای شکل نا منظم در میان زمین‌های حاصلخیز کشاورزی خرگلی روستای بام واقع شده است.این تپه حدود95 متر در راستای شمالی- جنوبی و 105 متر در امتداد شرقی - غربی گسترش یافته است که حدود 5 متر از زمین‌های اطراف بلند تر است. این تپه یکی از نادرترین و کهن ترین تپه های پیش از تاریخی شرق اسفراین مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاد می باشد.[1]

 

گو تپه

گو تپه یک تپه مصنوعی با مقطع تقریباً دایره شکل نامنظم در حاشیه رودخانه کال ولایت در میان دشت حاصلخیز اردین قرار دارد این محوطه 95متردر عرصه شمالی- جنوبی و 90 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است. ارتفاع این تپه از سطح زمینهای اطراف در دامنه شرقی حدود 3 متر می باشد خاک محوطه از نوع شنی و رسوبی به رنگ کبود است که به همین خاطربه آن گو تپه گوینداین تپه هم شبیه نانوی تپه یکی از قدیمی ترین محوطه های پیش از تاریخی مربوط به هزاره پنجم قبل از میلاددر شرق اسفراین می باشد [2]

 نقیمنگ اُستو

نقیمنگ اُستو یک محوطه مصنوعی با مقطع تقریبا دایره ای شکل نامنظم در روی یک تپه ماهور طبیعی که از جنس ماسه ای-شنی واقع شده است این محوطه 50متردر عرصه شمالی- جنوبی و 75 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است. ارتفاع این تپه از سطح زمینهای اطراف در دامنه شرقی حدود 5/2 متر می باشد .این محوطه یکی از بهترین و نادرترین محوطه های عصر مفرغ تا آهن در شهرستان اسفراین می باشد[3]

 

کهنه بام ( بان )

موقعیت اثر :

محوطه باستانی کهنه بام در 4کیلومتری شمال غرب روستای بام از توابع بخش بام و صفی آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است این بنا در پایکوههای ارتفاعات شاه جهان ، بر روی زمین های رسوبی حاصل از فرسایش دامنه های منتهی الیه جنوب شرقی رشته کوه شاه جهان به ارتفاع 1693 متر بالاتر از سطح دریا و به مختصات طول جغرافیایی 36-55-126و عرض جغرافیای  57-56-091قرار دارد.

تاریخچه و وجه تسمیه اثر :

محوطه کهنه بام دارای توالی فرهنگ های دشت اسفراین دست کم از عصر آهن تادوره قاجاریه است . بررسی و مقایسه و گونه شناختی سفال های محوطه نشان می دهد که سفال های دوره هخامنشی بیشتر قابل مقایسه با سفاله ای دهانه غلامان در سیستان و پاسارگاد در فارس و سفال های دوره اشکانی قابل مقایسه با یاریم تپه در گرگان و معبد آناهیتا در کنگاور ایران می باشد و سفالینه های دوره اسلامی بیشتر شبیه سفاله ای ساخت نیشابور و سمرقند در شمال شرق ایران است.

درباره وجه تسمیه این محل در منابع مکتوب تاریخی از : قلعه بام و قریه بان یاد شده است . مرحوم وحید خان از مطلعین روستای بام چنین گفته است :«بام در اصل بان بوده است » و بان نام گلی از گلهای بهشتی می باشد»، (جابانی ، 1367 ،552). اما امروزه این محل به نام قلعه کهنه در زبانزد مردم معروف است .

مشخصات :

محوطه باستانی کهنه بام از یک برجستگی مصنوعی با مقطع تقریبا بیضی شکل در میان زمین های کشاورزی است که حدود 200 متر در راستای شمالی جنوبی و 100 متر در امتداد شرقی و غربی گسترش یافته است . تپه حدوداّ 20 متر از زمین های اطراف بلندتر است. بلندترین نقطه تپه در دامنه شمالی قرار دارد و به سمت جنوب از ارتفاع آن کاسته می شود در بخش های مختلف تپه به ویزه در دامنه شرقی قطعات لاشه سنگ دیده می شود که حاصل فرو ریختن و فرسایش سازه های سنگی احتمالا" قلعه بوده است که در منابع مکتوب به این قلعه اشاره شده است . بخش های مختلف محوطه ، به ویژه قله و دامنه های شرقی و جنوبی مورد تعرض حفاران قاچاق قرار گرفته است و بخش شمال شرقی آن هم به وسیله سیلاب رودخانه از بین رفته و دامنه شرقی تپه نیز توسط کشاورزان با تراکتور مسطح شده که اسیب فراوانی به تپه وارد شده است  .

  با توجه به پراکندگی سفالینه های دوران مختلف در سطح تپه می توان به طور مقدماتی پیشنهاد کرد که این محوطه دربردارنده یک توالی دست کم از هخامنشی تا دوره قاجار است . وجود سفالهای با خمیره قرمز و دارای سطحی صیقلی و شیار دار و در مواردی قسمت های مختلف تحتانی زاویه دار و سبو های گردن بلند نخودی و ظروف استامپی با اشکال شاخصه دوران تاریخی ( هخامنشی ، اشکانی و ساسانی ) حاکی از وجود یک فرهنگ دوران تاریخی است و وجود سفال های لعاب دار منقوش از از نوع لعاب پاشیده با کف تخت و دارای اسلیپ گلی و نقوش هندسی به رنگ قهوه ای ، زرد وسبز شاخصه قرون 3 و4 ه. ق و سفال های معروف به قلم مشکی با نقوش سیاه در زمینه فیروزه متعلق به قرون 5 و 6 ه . ق  و سفال های آبی و سفید با نقوش آبی و لاجوردی برزمینه سفید شاخصه دوره تیموری و صفویه حاکی از وجود یک استقرار طولانی در دوره اسلامی در این تپه می باشد . امروزه ، تپه ، از هر طرف توسط زمین های کشاورزی محاصره شده و گرداگرد آن درختکاری شده است .( [جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب جغرافیای تاریخی ارغیان - تالیف احمد نیک گفتار - انتشارات راهیان سبز )

تپه بکرآباد

قدمت : ساسانی  ـ اواخر صفویه

تپه بکر آباد یک برجستگی طبیعی با مقطع تقریباً بیضی شکل در دامنه کوه شاه جهان است که در سطح فوقانی آن لایههای فرهنگی دیده می شود که حدود 200 متر در راستای شمالی ـ جنوبی و 70 متر در امتداد شرقی ـ غربی گسترش یافته است، تپه به طور تقریبی حدود 100 متر از زمینهای اطراف بلندتر است. در ضلع شرقی و غربی این محوطه تونلهای زیرزمینی قابل مشاهده است که اکنون توسط بارندگی و حفاری غیر مجاز تخریب شده که شبیه این تونلهای زیرزمینی در جهان و سلطان مصیب دیده می شود که شاید در زمان ناامنی به عنوان مخفیگاه یا پناهگاه مورد استفاده قرار می گرفته است.

 

قزلر قلعه جهان:

 قدمت : هخامنشی – ساسانی

  قزلر قلعه جهان در 15 کیلومتری متری شمال روستای جهان از توابع بخش بام وصفی‌آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است.  این اثر در یک منطقه کوهستانی بر فراز یک کوه از جنس صخره بنا شده است که از سه جهت غرب شمال و جنوب با شیب بسیار تند به دره ختم می شود این قلعه 15 متر در راستای شمالی جنوبی و 35 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است ارتفاع این قلعه ار کف رودخانه در حدود 1200 متر می باشد.  درباره وجه تسمیه قزلر قلعه مردم محل معتقدند که دختر پادشاهی در زمانهای قدیم این قلعه را برای سکونت در فصل تابستان احداث کرده است. قزلر قلعه از یک واژه ترکیبی قزلر به معنای دختر ها و قلعه تشکیل شده است.

در ضلع جنوبی بر فراز قلعه آثاری از دیوار به طول 14 متر که ارتفاع آن در حدود 210 سانتی متر و ضخامت 110 سانتی متر می باشد مصالح به کار رفته در بنا لاشه سنگ همراه با ملات گل و ساروج می باشد

 

محوطه داشخانه (قریه نهامود)

 قدمت : سامانی – اوایل صفویه

 محوطه داشخاته در 1000 متری شمال روستای زالی درشرق شهرستان اسفراین، دهستان بام، بخش بام و صفی آباد و در حدود 45 کیلومتری شمال شرق شهر اسفراین قرار گرفته است.

محوطه داشخانه یک زمین پوشیده از رسوبات با مقطع نامنظم هندسی که در دامنه شمالی حدود5/1متراز زمینهای کشاورزی بلند تر است که در حاشیه یک رودخانه فصلی به نام داشخانه قرار دارد که حدود 1000 متر در راستای شمالی جنوبی و 400 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است درباره نام اصلی این محوطه در منابع مکتوب از قریه نهامودکه از ولایات جهان و ارغیان است ذکر شده است. اما در محل از این منطقه به نام داشخانه یاد می کنند که از دو واژه ترکی داش به معنی سنگ وخن یعنی خانه تشکیل شده است که شاید استخراج فلزات از سنگ بوده است.

 با توجه به حفاری غیر مجاز که در وسط محوطه صورت گرفته نشان از مدفون شدن این محوطه در زیر رسوبات به ارتفاع 3 متر می باشد..در ضلع شمال غربی محوطه آثاری از کوره گلوپذی(نای) دیده می شود که به طور تقریبی یک متر زیر رسوبات قرار گرفته است.[5] 

 

قلعه کهنه نوک

 قدمت : سلجوقی ـ اوایل صفویه

تپه باستانی قلعه کهنه نوک در4 کیلومتری جنوب روستای کوشکندر از توابع بخش بام و صفی‌آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است.قلعه کهنه نوک بر روی یک تپه طبیعی با مقطع تقریباً به شکل بیضی در میان دشت حاصلخیز اسفراین قرار دارد. این محوطه 54 متر عرصه شمالی ـ جنوبی و 75 متر در امتداد شرقی ـ غربی گسترش یافته است. ارتفاع این تپه از سطح زمینهای اطراف در دامنه غربی حدود 57 متر می باشد، این تپه از نوع تپه ماهورهای شنی می باشد که در سطح آن حدود 18 متر در راستای شمالی و جنوبی و 35 متر در امتداد شرقی – غربی قلعه ای ایجاد شده بود که توسط عوامل فرسایش از قبیل باد و باران و عوامل انسانی از جمله حفاریهای غیر مجاز در قبل از انقلاب تخریب کرده است. [6]

 

 تپه باستانی ینگی امام

تپه باستانی ینگی امام در1کیلومتری غرب روستای اردین از توابع بخش بام و صفی‌آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است.ینگی امام یک بنای مصنوعی با مقطع تقریباً دایره شکل نامنظم بر روی یک تپه طبیعی در میان دشت حاصلخیز اسفراین قرار دارد. این محوطه 55 متردر عرصه شمالی- جنوبی و 75 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است. ارتفاع این تپه از سطح زمینهای اطراف در دامنه شمال غربی حدود 14 متر می باشد. درباره وجه تسمیه این محل در منابع مکتوب تاریخی هیچ اشاره خاصی نشده است ولی به گفته مردم این تپه محل دفن معصوم زاده می باشد که نسبت به امامزاده های دیگرروستا ها جدیدترمی باشد وبه همین خاطر به این تپه ینگی امام می گویند، ینگی امام یک واژه ترکی به معنای تازه امام می باشد و مردم امروزه برای برآوردکردن آرزوها وحاجاتشان در روز 13فروردین به این محل جمع شده و نذری می دهند.

 

 قلعه کهنه تجری

 قدمت : عصر مفرغ – عصر آهن (1500-3000 ق.م)

قلعه کهنه تجری در 4 کیلومتری شمال روستای زالی درشرق شهرستان اسفراین، دهستان بام، بخش بام و صفی‌آباد در حدود45کیلومتری شمال شرق شهر اسفراین قرار گرفته است.

 قلعه کهنه تجری یک محوطه مصنوعی بر روی یک تپه طبیعی با مقطع تقریباً‌ بیضی شکل نامنظم در دامنه جنوبی ارتفاعات شاهجهان در میان دره ی سرسبز و پرآب کلات تجری قرار دارد.. محدوده این قلعه 86 متر در عرصه شمالی – جنوبی و 43 متر در امتداد شرقی – غربی گسترش یافته است. ارتفاع این تپه از زمینهای اطراف در حدود 49 متر است. در باره وجه تسمیه آن باید گفت که مردم اعتقاد دارند که در گذشته این محوطه قلعه بوده ودر مرور زمان تخریب شده و به همین خاطر به آن قلعه کهنه می گویند از آنجایی که در کلات تجری فعلی قرار گرفته به آن قلعه کهنه تجری می گویند. [7]

 

امامزاده سلطان مصیب بن قهقهه

بنای تاریخی امامزاده در 4 کیلومتری جنوب غرب روستای بام(در میان گورستان) دهستان بام، بخش بام وصفی‌آباد در حدود 60 کیلومتری شرق اسفراین قرار گرفته است. امامزاده سلطان مصیب بنایی است با پلان چهار ایوانی که نمای خارجی آن به صورت چند وجهی ساخته شده و از داخل پلان چهار گوش دارد. دیوارهای امامزاده با توجه به ضخامتشان در گروه دیوارهای باربر پیوسته قرار می گیرند، هر چند که در سطح داخلی دیوار قالب ها و طاق نما هایی اجرا شده است که بیشتر جنبه تزئینی دارد. مصالح سازنده دیواره اعبارتند از سنگهای تراشیده با ملاط گچ و آهک و چوب که به صورت کلاف در دل دیوارها کار گذاشته شده است. ارتفاع دیوارهای بنا از بیرون 4.10 سانتی متر است که در بلندترین بخش ایوان به 4.30 سانتی متر می رسد و گنبدی که بر روی مقبره اجرا شده آجری است و به شیوه گرد چین اجرا شده است که گنبد اصلی احتمال می رود به مرور زمان تخریب شده و در دوره قاجاریه مورد مرمت قرار گرفته است. گنبد بنا حدود 6.5 متر ارتفاع دارد که در مجموع ارتفاع بنا را به حدود 9.5 متر می رساند و قطر دهانه گنبد 4.65 متر می باشد که امروز نمای خارجی گنبد با ایزوگام عایق بندی شده که آسیب جبران ناپذیری به گنبد وارد کرده است. ایوانهای بنا در چهار جهت اصلی جغرافیایی ساخته شده بوده که امروزه تنها ایوان شرقی که رو به امام رضا می باشد باقی مانده و بقیه به مرور زمان مرمت و مسدود شده و به صورت طاق نماهای تزئینی در آمده واین طاق نماها به عرض 1.50 سانتی متر و ارتفاع 3 متر بوده است با یک منفذ روشنایی به ابعاد 1 متر در 1 متر در وسط هر طاق نما قرار داشته که که امروزه همه آنها مسدود شده و تنها در ضلع شمالی بنا در کنار طاق شمالی یکی باقی مانده است. و یک راه پله ای با 12 عدد پلکان درشمال شرق بنا وجود داردکه به پشت بام بنا راه می یابد.

تمام نمای داخلی بنا با گچ اندود شده است و در هر ضلع دیوار یک طاق نما تعبیه شده که طاق نماهای شمالی و جنوبی قرینه هم هستند که از یک قاب مستطیلی به طول 2.800 سانتی متر و عرض 2.20 سانتی متر با قوس جناغی و طاق نمای غربی که روبروی در ورودی امامزاده می باشد دارای 2.50سانتی متر طول و 2.40 سانتی متر عرض با قوس هلالی است و در کنار طاقنماها در داخل دیوار سنگ قبرهایی تعبیع شده اند که بعضی از آنه متعلق به دوره قاجاریه است. در قسمتهای بالای دیوار رفی ایجاد شده و در هر گرشه یک فیلپوش برای نگه داشتن گنبد مدور بر فراز این فضای چهار گوش داخلی ساخته شده که اطراف آن را قاب بندی کرده‌اند.

به طور کلی این بنا با توجه به تابلویی که در سردر آن نصب شده مدفن یکی از یاران امام حسین (ع) به نام سلطان بن مصیب بن قهقهه است که در سال 64 هجری قمری در این محل آن را دفن کرده اند. [8]

 

بنای امامزاده حسین بن رضا و علی بن حسن

بنای امامزاده حسین بن رضا وعلی بن حسن در 3 کیلومتری متری شمال روستای جهان از توابع بخش بام وصفی‌آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است.بنای امامزاده جهان از قدیم الایام محل تجمع مردم منطقه در مراسمات مذهبی و اعیاد باستانی خصوصا" در ایام نوروز،روز سیزده فروردین، عید سعید فطر،عید قربان و. .. بوده و زن و مرد، بزرگ و کوچک گرد هم می آیند و اوقات خود را در کنار این مزار مقدس می‌گذرانند این بنا در کنار رودخانه جهان ارغیان در میان باغها واقع شده است و در کنار آن دو چنار قرار دارد که به گفته مردم یکی از این چنارها به نام چنار سوخته معروف است ودر گذشته این چنار خیلی قطور و توخالی بوده است که به اعتقاد مردم در د اخل آن حدود شش نفر از اشخاص معروف دفن بوده که بر اثر سائقه این چنار آتش گرفته و از بین رفته و دوباره از جوانه های پایین این چنار امروزی رشد کرده است. درباره وجه تسمیه این امامزاده در منابع مکتوب متاخر اشارات کلی به این امامزاده شده است عبدالرفیع حقیقت در کتاب تاریخ و جغرافیا صفحه 56ذکر کرده است: که اسفراین 451 روستا بوده است ف چنان چنگیز مغول اتش ظلمی بر افروخت که مردمان آنجا و آبادیها را بخاک سیاه کشاند و یکی از روستاهای فرازنده و آبادیهای ارزنده اسفراینجهان است که در سابق این روستا اهمیت جهانی و شهرت آفاقی که داشته است اسم این سامان را جهان می گفتند و یکی از امتیازات آن همین بقعه مبارکه که امامزاده حسین بن رضا می باشد در این حرم مطهر و منور دو امامزاده مدفون است، امامزاده حسین و علی بن حسن. دریک کتاب خطی مزارات اسفراین درصفحه 16 آن ذکر شده است: امامزاده حسین بن رضا که نسب شریف ایشان با قراین وشواهد و مدارک به حضرت موسی بن جعفر علیه السلام می رسد و علاوه نگاشته شده است زمانیکه امامزاده حسین بن رضا به دهستان جهان رسیدند و مشغول زراعتکاری گردید و دشمنان به معتصم عباسی خلیفه هشتم بن عباس خبر داد که مردیکه به نام خواجه بود فرستاد و امامزاده حسین بن رضا را شهید کرد. ولی باتوجه به منابع مکتوب و فرم معماری و مصالح به کار رفته در بنا می توان گفت که این بنا متعلق به دوره تیموری است.

به گفته مردم محلی جهان بنای امامزاده حسین بن رضا وعلی بن حسن به گفته پدرانشان در گذشته داخل یک زیر زمین بوده ولی به خاطر تاریکی و عدم توانایی پیران برای رفت آمد به پایین داخل آن را پر از خاک کرده و ضریح ها را بالا اورده اند در حدود سی سال قبل برای دسترسی به زیارت ضریح و قبور حدود 20 عد پله باید پایین می رفتند و امروزه تمام آنها پر شده است. امامزاده حسین بن رضا وعلی بن حسن بنایی است با پلان یک ایوانی که نمای خارجی آن به صورت چند وجهی نامنظم ساخته شده و از داخل پلان چهار گوش مسطیلی دارد این بنا حدود 60/15 متر در راستای شمالی- جنوبی و 50/9 در امتداد شرقی- غربی گسترش یافته است. دیوارهای امامزاده با توجه به ضخامتشان در گروه دیوارهای باربر پیوسته قرار می گیرند، هر چند که در سطح داخلی دیوار قالب ها و طاق نما هایی اجرا شده است که بیشتر جنبه تزئینی دارد. مصالح سازنده دیواره عبارتند ازلاشه سنگهای تراشیده و قلوه سنگ با ملاط گچ و آهک و چوب که به صورت کلاف در دل دیوارها کار گذاشته شده است. بیشترین استفاده از لاشه­سنگهای نیمه تراش خورده در گنبد و طاق­نماهای داخل بنا می باشد.

ارتفاع کل بنا از بیرون 70/6سانتی متر است و گنبدی که بر روی مقبره اجرا شده سنگی است و به شیوه گرد چین اجرا شده است گنبد بنا حدود 30/3متر ارتفاع دارد که در مجموع ارتفاع بنا را به حدود 70/6متر می رساند و قطر دهانه گنبد به علت تخریب نامشخص است. ایوان بنا به گفته مردم و شواهد موجود در ضلع شرقی بوده است که امروزه تخریب شده است. وتنها یک طاقنمای تزئینی در کنار سردر باقی مانده که آن هم بر اثر مرمت غیر اصولی اهمیت خود را از دست داده است واین طاق نماها به عرض 5/2سانتی متر و ارتفاع70/3 متر بوده است.

تمام نمای داخلی بنا با گچ اندود بوده است که امروزه ازبین رفته است و تنها در نزدیک طاقنماها به صورت جزئی دیده می شود و در داخل بنا که در گذشته به صورت دو اتاق تودر تو بوده تنها در دیوار غربی بقایای از طاقنما دیده می شود که این طاقنماها از یک قاب مسطیلی حدود 5/2 متر عرض و 70/3متر ارتفاع و ازنوع جناغی می باشد. در قسمتهای بالای دیواربویژه در دامنه جنوبی و تا حدودی غربی یک رفی ایجاد شده و در بالای طاقها گنبد مدور سنگی قرار دارد که در پایین گنبد بقایای از چوب ارس کوهی دیده می شود که برای قفل بست دیوار ها که سنگی هستند استفاده شده است [9]

 

امامزاده بابا گل

امامزاده بابا گل در 1 کیلو متری شمال غرب روستای فتح آباد در سمت راست جاده در میان دره‌ای سرسبز باباگلی از توابع بخش بام وصفی‌آباد شهرستان اسفراین قرار گرفته است.

این بنا در یک زمین سنگلاخی در یک کیلومتری جنوب غرب محوطه باستانی بابا گلی ساخته شده است.

بنای امامزاده باباگل دارای یک درب ورودی اصلی به عرض 30/1 سانتی متر و ارتفاع آن حدود 2 متر می باشد بعد از درب ورودی فضای داخل بنا می باشد که که مربع شکل بوده در داخل بنا حفاریهای غیر مجاز صورت گرفته که بقایایی معماری ولایه های باستانی را تخریب کرده است و با نفوذ تدریجی باران به علت تخریب گنبد در داخل گودال های حفاری شده و نفوذ تدریجی آن به پایه وپی بنا باعث تخریب کامل بنا خواهد شد. در اضلاع شمالی، غربی و شرقی بنا طاقنماهای تزئینی قرار گرفته و با اندود گچ مزین شده اند که این طاقنماها به دلیل استفاده از لاشه سنگ در بدنه تاحدودی نامنظم و بدقواره

می‌باشد و با نفوذ بّاران وم نزولات جوی تخریب شده اند و بالاتر از این طاقنماها فیلپوش گنبد بنا می باشد که در بالای این فیلپوشها تعدادی دریچه کوچک برای روشنایی وانتقال فشار گنبد به دیواره بنا  تعبیه شده است. گنبد بنا از نوع سنگی یک جداره که به دلیل بارندگی و عدم مرمت تخریب شده است ارتفاع گنبد باقی مانده حدود 75/1 سانتی متر و قطر دهانه آن حدود 70/5 سانتی متر است. داخل بنا در گذشته چندین بار کاهگل و گچ اندود شده است. بنای امامزاده باباگل با توجه به نوع معماری و مصالح به کار رفته در ان متعلق به دوره تیموری است که احتمالا در دوره صفویه و قاجاریه مرمت و باز سازی شده است. [10]

 

بنای خواجه حسن درویش

بین دهکده بام و بکرآباد، دهی دیگر به نام اردین وجود دارد که در پائین ده آثار باقی مانده مخروبه‌ای به چشم می خورد. اهالی این بنا را رباط خواجه حسن درویش می گفتند در این محل سنگی از مرمر سیاه به طول دو متر وعرض پنجاه سانتیمتر وجود دارد که اطراف آن کنده کاری شده وآیات قرانی دور تا دور سنگ نقر شده است. آیات الکرسی را می شود خواند ولی تاریخ و سایر نوشته ها به فارسی بر روی سنگ در طول زمان از بین رفته است سالها این سنگ زیر تابش افتاب قرار داشته و معلوم نیست بانی آن چه شخصی بوده وبرای چه کسی ساخته شده است.

  هرچند از ظاهر سنگ پیداست که برای مقبره خاصی ساخته شده باشد که در زمان خود صاحب آن دارای احترام وصاحب طرفدارانی بوده است و تاریخ ساخت آن به قراین جدیدتر از سنگ مزار سید لطف الله در روستای بکر آباد است. علت خرابی را احتمال

می‌دهم که در دوره صفویه و شاید اندکی قبل از آن باشد، چون در دوره تیموریان به اقطاب دراویش اهمیت بیشتری می دادند ودر بین مردم نیز مورد احترام نیز بوده‌اند و سلاطین تیموری نیز از آنان حمایت می کردند.  ممکن است در دوره صفویه که جو سیاسی مملکت تغیر پیدا کرده بود عده ای از مردم به خاطر منافع شخصی و ظبط موقوفات ودستبرد به خانقاه ها، بناهارا تخریب کرده تاریخ واسم اشخاص را از روی سنگ تراشیده باشند. [11]

 

--------------------------------------------------------------------------------

 1-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 48 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی نانوی تپه، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 2-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 49 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی گو تپه، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 3-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 49 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی نقیمنگ استو، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 4-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 57 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی قزلرقلعه جهان، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 5-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 58 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی محوطه داشخانه، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 6-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 62 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی قلعه کهنه نوک، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 7-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 64 ؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی قلعه کهنه تجری، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6- 9

 8-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 74؛ نیک گفتار، احمد، 1386، گزارش ثبتی سلطان مصیب ابن قهقهه، آرشیو واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی، ص 6-

 9-       نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 76؛

 10-   نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387 ، ص 79

 11-   [11]نیک گفتار ، احمد ؛ جغرافیایی تاریخی ارغیان ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1387

/ 1 نظر / 87 بازدید
اسماعیل سالاریان

باسلام و عرض ادب جناب آقای سید احسان شکرخدایی مدیر مسئول سایت دوستداران استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق ، چندی پیش مصاحبه ای که بیشتر مربوط به اشعار ترکی مولوی و ترکی خراسانی است با استاد انجام داده و برای ما ارسال کرده اند تا برای اولین بار دراین وبلاگ منتشر شود. شما دعوت می کنیم این مصاحبه را که به مناسبت چاپ جدید «اشعار ترکی مولوی» است مطالعه فرمایید. http://salariyan.blogfa.com/post-1192.aspx [گل][گل]